Arnavutluk Gözlemleri: Sağlık Turizminde Yeni Rakipler ve Türkiye’nin Yol Ayrımı

17–19 Nisan tarihlerinde Arnavutluk’un başkenti Tiran’da gerçekleştirilen medikal estetik ve sağlık turizmi fuarına katılım sağladık. Bu organizasyon kapsamında yaptığımız saha gözlemleri, uzun süredir dile getirdiğimiz öngörülerin artık somut şekilde karşılık bulduğunu açıkça ortaya koymuştur.

Bugün Türkiye hâlâ sağlık turizminde dünya ölçeğinde örnek gösterilen bir ülke konumundadır. Ancak aynı zamanda, daha önce işaret ettiğimiz gibi, pazara yeni giren ülkelerin agresif ve planlı büyüme stratejileri rekabet dengesini hızla değiştirmektedir.

Daha önce de ifade ettiğimiz gibi; kısa süre öncesine kadar sağlık turizmi açısından adı dahi anılmayan ülkeler, artık ciddi yatırımlarla pazara hızlı giriş yapıyor. Örneğin Moldova, dental turizm alanında lüks klinik yatırımlarıyla dikkat çekiyor ve Avrupa pazarına agresif bir şekilde yönelmiş durumda.

Benzer şekilde Ürdün, devlet, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarını aynı hedef doğrultusunda hizalayarak bütüncül bir yapı oluşturmuş durumda. İran’da ise siyasi konjonktürün yumuşaması halinde, özellikle ileri cerrahi ve medikal estetik alanlarında önemli bir rakip ortaya çıkacağı açıkça görülüyor.

Körfez bölgesinde ise Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan, uzun vadeli devlet politikalarıyla sağlık turizmine ciddi yatırımlar yapıyor. Serbest sağlık bölgeleri, yatırım teşvikleri ve uluslararası hasta akışını kolaylaştıran sistemlerle bu ülkeler, yakın gelecekte güçlü rakipler arasında yer alacak.

Bu noktada en dikkat çekici örneklerden biri ise Arnavutluk.

Yüzyıllar boyunca Osmanlı hâkimiyetinde kalmış, Türkiye ile kültürel ve ticari bağları güçlü olan bu ülke; bugün Tiran başta olmak üzere birçok şehirde diş klinikleri, medikal estetik merkezleri ve saç ekim tesisleriyle dikkat çekiyor.

Arnavutluk’un en büyük avantajı ise hızlı aksiyon alabilme kabiliyeti.

Özellikle İtalya ile kurduğu güçlü ilişkiler sayesinde, Avrupa’dan hasta çekme konusunda önemli bir potansiyel oluşturmuş durumda. Bunun yanında Fransa, Almanya, Avusturya ve İngiltere gibi pazarlardan uygun maliyetli direkt uçuşların bulunması, ülkeyi erişilebilir kılıyor.

Bununla birlikte:

• Avrupa’nın birçok noktasından uygun maliyetli direkt uçuşlar
• Erişilebilir yaşam ve hizmet maliyetleri
• Turist güvenliği ve fiyat şeffaflığı
• Turist güvenliği ve fiyat şeffaflığı

Arnavutluk’u sağlık turizmi açısından hızla cazip hale getirmektedir.

Ayrıca Tiran’dan yalnızca 30 dakika içerisinde denize ulaşılabiliyor olması, sağlık turizmini tatil deneyimiyle birleştirmek isteyen hastalar için önemli bir avantaj sağlıyor.

Elbette hizmet kalitesi Türkiye seviyesinde değil. Ancak bu kaliteye ulaşmak için ciddi bir çaba ve yatırım süreci içinde oldukları açıkça görülüyor.

Türkiye: Güçlü Konum, Zayıflayan Stratejik Zemin

Türkiye bugün hâlâ:

• Dental turizm
• Saç ekimi
• Medikal estetik

alanlarında lider konumdadır.

Ancak ALSTUD olarak uzun süredir altını çizdiğimiz temel bir gerçek vardır:
Mevcut başarı, sürdürülebilir bir strateji ile desteklenmediği takdirde kalıcı değildir.

Sahadaki gözlemlerimiz, bu riskin artık daha görünür hale geldiğini göstermektedir.

Özellikle:

• Net ve bütüncül bir devlet politikasının eksikliği
• Kurumlar arası koordinasyon yetersizliği
• Uluslararası rekabet dinamiklerinin yeterince dikkate alınmaması
• Sektör paydaşlarını kapsayan üst düzey bir yapının bulunmaması

gibi yapısal sorunlar, Türkiye’nin rekabet gücünü doğrudan etkilemektedir.

Buna ek olarak sektörde faaliyet gösteren kurumlar için:

• Ağır yönetmelikler
• Yüksek harçlar
• Zorlayıcı üyelik süreçleri

daha önce de ifade ettiğimiz gibi, sektörün büyüme hızını yavaşlatan unsurlar haline gelmektedir.

Stratejik Gerçek: Rekabet Artık Saha Değil Sistem Meselesi

Sağlık turizmi Türkiye’de büyük ölçüde özel sektörün vizyonu ve çabalarıyla bugünkü seviyeye ulaşmıştır. Ancak küresel rekabetin geldiği noktada, yalnızca bireysel başarılar yeterli değildir.

ALSTUD olarak uzun süredir vurguladığımız üzere; sağlık turizmi artık sadece hizmet kalitesiyle değil, stratejik planlama, koordinasyon ve sürdürülebilir politikalarla yönetilen bir alandır.

Rakip ülkeler bu dönüşümü hızla gerçekleştirirken, Türkiye’nin:

• Bütüncül bir yol haritası oluşturması
• Kamu-özel sektör uyumunu güçlendirmesi
• Uluslararası pazarlarda daha etkin ve akılcı tanıtım stratejileri geliştirmesi
• Yatırımcıyı destekleyen bir ekosistem oluşturması

kritik bir zorunluluk haline gelmiştir.

Sonuç: Öngörüden Gerçeğe

Tiran’da yaptığımız gözlemler, daha önce ortaya koyduğumuz analizlerin sahada birebir karşılık bulduğunu göstermektedir.

Bu noktada mesele artık bir öngörü değil; doğrudan sahada yaşanan bir rekabet gerçeğidir.

Türkiye’nin bu alandaki liderliğini koruyabilmesi için mevcut gücünü doğru politikalarla desteklemesi ve değişen küresel dinamiklere hızlı adapte olması gerekmektedir.

Bu bir uyarı değil; bir yol ayrımıdır.